Fazla çalışma (fazla mesai) muvafakatnamesi örneği

Fazla çalışma muvafakatnamesi, işçinin haftalık kırk beş saati aşan çalışmaları (fazla çalışma) ve sözleşmedeki daha kısa haftalık süre ile kırk beş saat arasındaki çalışmaları (fazla sürelerle çalışma) yapmayı yazılı olarak kabul ettiği belgedir. İş Kanunu fazla saatlerle çalışma için işçinin onayını arar; ilgili yönetmeliğe göre onay iş sözleşmesinde ya da ihtiyaç doğduğunda ayrı bir belgeyle yazılı alınır, özlük dosyasında saklanır ve işçi onayını otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alabilir. Onay verilmiş olsa bile fazla çalışma yılda iki yüz yetmiş saati aşamaz; her fazla saat yüzde elli zamlı ücretle ya da işçinin seçimine göre serbest zamanla karşılanır.

Güncelleme:

Türkiye’de fazla mesai çoğu işyerinde fiilen yapılır ama kâğıda dökülmez: işçi “mesaiye kalmak zorunda mıyım” diye sorar, işveren “sözleşmede yazıyor” der ve denetimde ya da davada bu onayın nerede olduğu aranır. Bakanlığın iş müfettişleri özlük dosyasında yazılı onay görmek ister; onay yoksa fazla çalışma ücreti yine ödenir, ancak işveren idari para cezasıyla karşılaşabilir. İşçi için de belge önemlidir: onay vermeyen işçiye fazla mesai yaptırılamaz, onay veren işçi ise yıllık sınırın aşılmasına veya ücretin ödenmemesine itiraz ederken bu belgeye dayanır.

Aşağıdaki örnek, işe girişte veya ihtiyaç doğduğunda iş sözleşmesinin eki olarak imzalatılan onay belgesidir: fazla çalışmanın tanımı, zamlı ücret ya da serbest zaman seçimi, günlük on bir ve yıllık iki yüz yetmiş saat sınırı, onayı geri alma hakkı ve istisnalar tek sayfada toplanmıştır. Yönetmelik 2017’de değişti: onayın her yılbaşında yenilenmesi zorunluluğu kalktı; onay artık sözleşme yapılırken ya da ihtiyaç ortaya çıktığında bir kez alınır ve işçi dilerse otuz gün önceden bildirerek geri alır. Mesaiye artık kalmak istemeyen işçi için geri alma bildiriminin cümlesi de aşağıda verilmiştir.

Bu belge ne zaman kullanılır

  • İşe girişte, iş sözleşmesinde fazla çalışma maddesi yoksa veya ayrı bir onay belgesi isteniyorsa.
  • Sipariş yoğunluğu, sezon veya proje nedeniyle fazla mesai ihtiyacı sonradan ortaya çıktığında.
  • İş sözleşmesindeki genel onayın yeterince açık olmadığı düşünülüp özlük dosyası tamamlanırken.
  • İşçinin daha önce verdiği onayı geri alması veya yeniden vermesi gerektiğinde.

Belgede mutlaka olması gerekenler

  • İşverenin unvanı ve işyeri; işçinin ad soyad, T.C. kimlik numarası, görevi ve işe giriş tarihi.
  • Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma tanımı: haftalık kırk beş saatin veya sözleşmedeki haftalık sürenin aşılması.
  • Her fazla saat için yüzde elli (fazla sürelerle çalışmada yüzde yirmi beş) zamlı ücret ya da işçinin seçimine göre serbest zaman.
  • Yıllık iki yüz yetmiş saat sınırı ve günlük çalışma süresinin on bir saati aşamayacağı.
  • Onayın iş sözleşmesinin eki olduğu ve özlük dosyasında saklanacağı.
  • İşçinin onayı otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alabileceği.
  • Fazla çalışma yaptırılamayacak hâller: on sekiz yaş altı, gebe ve emziren işçi, kısmi süreli çalışan, hekim raporu olan işçi, gece çalışması.
  • Tarih, işçinin imzası ve işveren yetkilisinin imzası.

Kopyalamaya hazır örnek

FAZLA ÇALIŞMA MUVAFAKATNAMESİ (ONAY BELGESİ)

İŞVEREN: [UNVAN], İşyeri adresi: [ADRES], SGK işyeri sicil no: [SİCİL NO]

İŞÇİ: [AD SOYAD], T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO], Görevi: [GÖREV], İşe giriş tarihi: [GG.AA.YYYY]

Madde 1 – Onay

4857 sayılı İş Kanunu’nun fazla çalışmaya ilişkin hükümleri ve İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği uyarınca; işyerinin iş hacmi, üretim artışı, sipariş yoğunluğu veya benzeri nedenlerle gerekli görülmesi hâlinde haftalık kırk beş saati aşan fazla çalışma ve sözleşmemdeki haftalık çalışma süresi ile kırk beş saat arasında kalan fazla sürelerle çalışma yapmayı kabul ediyorum.

Madde 2 – Ücret veya serbest zaman

Her bir saat fazla çalışma için normal saat ücretimin yüzde elli, her bir saat fazla sürelerle çalışma için yüzde yirmi beş yükseltilmesiyle bulunan ücretin ödeneceğini biliyorum. Dilediğim takdirde zamlı ücret yerine, fazla çalıştığım her saat karşılığında bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalıştığım her saat karşılığında bir saat on beş dakika serbest zamanı altı ay içinde ve çalışma süreleri içinde kullanmayı yazılı olarak talep edebilirim.

Madde 3 – Sınırlar

Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda iki yüz yetmiş saati, günlük çalışma sürem ise fazla çalışma dâhil on bir saati aşamaz. Gece çalışmasında, sağlık durumumun elvermediğini gösteren hekim raporu bulunması hâlinde ve kanunla yasaklanan diğer durumlarda fazla çalışma yaptırılmayacağını biliyorum.

Madde 4 – Onayı geri alma

Bu onayı, işverene en az otuz gün önceden yazılı bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabileceğimi biliyorum. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü hâllerde yapılacak fazla çalışma için kanun gereği onayımın aranmayacağı tarafıma açıklandı.

Madde 5 – Saklama

İşbu belge iş sözleşmemin eki olup bir nüshası tarafıma verilmiş, diğer nüshası özlük dosyamda saklanmak üzere işverende kalmıştır.

[İL], [GG.AA.YYYY]

İŞÇİ: [AD SOYAD] – İmza: ____________________
İŞVEREN / YETKİLİ: [AD SOYAD, UNVAN] – Kaşe ve İmza: ____________________

Yasal dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu md. 41 (fazla çalışma: işçinin onayı, yıllık iki yüz yetmiş saat sınırı, zamlı ücret ve serbest zaman); onayın şekli ve geri alınması İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.

Adım adım nasıl doldurulur

  1. Belgeyi iş sözleşmesiyle birlikte veya fazla mesai ihtiyacı doğduğunda, fazla çalışma başlamadan önce imzalatın; sonradan alınan onay geçmiş saatleri kapsamaz.
  2. İşçinin zamlı ücret mi, serbest zaman mı istediğini sorun; seçim yazılı olmalıdır.
  3. Bir nüshayı işçiye verin, diğerini özlük dosyasına koyun; denetimde müfettiş bu dosyaya bakar.
  4. Fazla çalışma saatlerini bordroda ayrı satırda gösterin, puantaj kayıtlarını saklayın ve yıllık sınırı aylık toplamla takip edin.
  5. Onayı geri almak isteyen işçi şu cümleyle yazılı bildirim verir: “[GG.AA.YYYY] tarihinde verdiğim fazla çalışma onayını, bu bildirimden otuz gün sonra geçerli olmak üzere geri alıyorum.” Bildirim imza karşılığı teslim edilir.
  6. Gebe, emziren veya on sekiz yaşından küçük işçiden onay almayın; kanun bu işçilere fazla çalışma yaptırılmasını yasaklar.

Sonradan sorun çıkaran hatalar

  • Onayı iş sözleşmesinin içinde genel bir cümleyle geçiştirmek: denetimde ve davada onayın açık ve yazılı olduğu aranır.
  • Yıllık iki yüz yetmiş saati aşmak: aşan saatler yine zamlı ödenir, ancak işçiye haklı nedenle fesih imkânı doğar ve işveren idari para cezasıyla karşılaşır.
  • Fazla mesai ücretinin maaşa dâhil olduğunu yazıp hiçbir saati ayrıca göstermemek: bu hükümler yargıda yalnızca yıllık sınır içinde ve ücret bunu gerçekten karşılıyorsa kabul görür.
  • Onayını geri alan işçiyi otuz gün geçtikten sonra da mesaiye zorlamak: fazla çalışmayı reddetmesi fesih gerekçesi yapılamaz.

Belgeyi tamamlamak için

Sık sorulan sorular

Fazla mesai yapmak zorunlu mu?

Hayır. İş Kanunu fazla saatlerle çalışma için işçinin onayını arar; onay vermeyen işçi fazla çalışmaya zorlanamaz ve bu nedenle sözleşmesi haklı olarak feshedilemez. Yalnızca arıza, doğal afet gibi zorunlu nedenlerde ve seferberlik gibi olağanüstü hâllerde onay aranmaz.

Fazla çalışma onayı nasıl geri alınır?

İşçi, işverene yazılı bildirimde bulunarak onayını geri alabilir; bildirim en az otuz gün önceden yapılır ve bu süre dolunca işçiye fazla çalışma yaptırılamaz. Bildirimi imza karşılığı teslim edin veya noter aracılığıyla gönderin ki tarih tartışılmasın.

Fazla mesai ücreti maaşın içinde olabilir mi?

İş sözleşmesinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dâhil olduğu kararlaştırılabilir; yargı kararları bu hükmü yıllık iki yüz yetmiş saat sınırıyla ve ücretin asgari ücretin üstünde, bu çalışmayı gerçekten karşılayacak düzeyde olması şartıyla kabul eder. Sınırı aşan saatler her durumda ayrıca ödenir.

Yılda 270 saatten fazla mesai yaptırılırsa ne olur?

Sınırın aşılması işveren için idari para cezası nedenidir; işçi aşan saatlerin ücretini yine zamlı olarak alır. Yargı kararlarında sürekli ve belirgin aşımlar, işçiye haklı nedenle fesih ve kıdem tazminatı hakkı veren bir çalışma koşulu ihlali olarak değerlendirilmiştir.

Kısmi süreli ve gece çalışanlara fazla mesai yaptırılabilir mi?

Yönetmelik, kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçilere fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırılmasını yasaklar. Gece çalışması da kural olarak yedi buçuk saati geçemez; turizm, özel güvenlik ve sağlık işlerinde işçinin yazılı onayıyla aşılabilir.

Bu sayfadaki örnekler yol gösterici metinlerdir, hukuki danışmanlık değildir. Süreler, tutarlar ve şartlar duruma göre değişir; yüksek tutarlı sözleşmelerde veya uyuşmazlık ihtimali olan durumlarda imzalamadan önce bir avukata danışın.